Let op Ruud, let goed op
Nieuwe Revu Jaap Visser - 01-06-'06
Met een schrikbarend kwaaie kop kwam Ruud van Nistelrooij die laatste zondag van februari uit de gewelven van het Millennium Stadium zetten. Manager Rodger Linse stond hem op te wachten en wist meteen hoe laat het was. De vulkaan Van Nistelrooij rommelde, er dreigde een uitbarsting. Linse zou na de finale van de League Cup in Cardiff terug naar Nederland vliegen, maar besloot aan de zijde van zijn vriend te blijven. Ter kalmering en ondersteuning.
Wat was er gebeurd bij Manchester United - Wigan Athltetic 4-0 dat het vuur in Van Nistelrooij's ogen deed knetteren? De topschutter zat tijdens de finale op de reservebank en was door zijn coach geen blik waardig gekeurd. Alex Ferguson gunde de spits die hij vier seizoenen lang de hemel in prees zelfs geen invalbeurt. Wat een belediging.
Eenmaal thuis, in de buurt van Manchester, kwam Van Nistelrooij ijsberend tot bedaren. ‘Zo', zei Linse toen de getergde aanvaller was gaan zitten, ‘dat is dus duidelijk.'
Van Nistelrooij begreep zijn manager. Coach Ferguson kan veel, maar wat hij niet kan is met een speler van wie hij af wil een goed gesprek voeren over het beëindigen van de samenwerking. Het geen seconde mee mogen doen in de League Cup Final was dus een kwade boodschap van de coach. Van Nistelrooij wist waar hij aan toe was en besloot de rug te rechten en met opgeheven hoofd het seizoen uit te dienen. Geen bestorming van het kantoortje van de baas de volgende ochtend, geen scheldkanonnade en zeker geen knal voor de kop van Sir Alex Ferguson. Gewoon helemaal niets.
Het was pokkenweer toen Go Ahead Eagles een jaar of tien terug thuis tegen FC Den Bosch speelde. Op de tribune zat Rodger Linse. ‘Waarom dat was? Al sla je me dood. Misschien om naar Jantje Michels te kijken. Met hem had ik nog in zo'n instructievideo van Wiel Coerver gespeeld. Toen Jantje doorbrak bij Go Ahead zei ik dat ik een keertje zou komen kijken.'
Linse had 's middags zelf gevoetbald, met Die Haghe, derde klas zaterdagamateurs. 's Avonds in Deventer, in de stromende regen, zag hij Go Ahead met 2-0 voorkomen in een wedstrijd van niks, in de kantlijn van het betaald voetbal. En toen gebeurde het, nog voor rust, ter hoogte van de middenlijn. Fenomenale aanname door de spits van Den Bosch. Linse veerde op. In één vloeiende beweging werd de bal meegenomen, op snelheid, met een verdediger in de rug. Linse: ‘Ik dacht: "Wat is dít joh". In de rust ben ik gaan informeren. Wie is dat, die nummer 10 van Den Bosch? Nistelroos? Van Nistelrode?'
Van 2-0 werd het in de Adelaarshorst 2-2 en vlak voor tijd was daar weer die nummer 10. Wéér een knappe aanname gevolgd door een korte, snelle uithaal, diagonaal schot, 2-3. Linse: ‘Typische Van Nistelrooij-goal zouden we nu zeggen. Net zoals die actie uit de eerste helft een typische Van Nistelrooij-aanname was.'
Linse kon zich niet voorstellen dat Nistelroos, Nistelrode of hoe die nummer 10 met gave balbehandeling ook mocht heten aan zijn vierde seizoen in de eerste divisie bezig was. Hij was door geen enkele scout opgemerkt, hij was geen journalist opgevallen. ‘Ongelooflijk dat niemand heeft gezien, wat ik zag.'
Weken later had Linse een oriënterend gesprek bij het makelaarsbureau Nummer 10 van Maarten de Vos. ‘Ik heb geloof ik een aardige voetballer gezien', wierp hij een balletje op. ‘Een spits bij Den Bosch. Ruud van Nistel en nog wat heet hij'. Waarop Sjaak Swart, scout voor Nummer 10, zei: ‘Klopt, da's een hele goeie.'
Linse en Swart zochten Van Nistel en nog wat op, om hem vast te leggen voor Nummer 10. Het liep even anders. Toen die langharige, losjes geklede assistent van meneer Swart begon te praten, wist Van Nistelrooij niet wat hij hoorde. Linse vergeleek hem met de Montenegrijn Mijatovic, op dat moment de trefzekere spits van Real Madrid. ‘Jij hebt 't in je om de nieuwe Mijatovic te worden.' Van Nistelrooij: ‘Wat zeg jij nou?' ‘Ja, Mijatovic, snelheid, aanname, actie, finish, je hebt 't allemaal in je.'
Van Nistelrooij later: ‘Rodger was zo overtuigend. Hij kwam heel natuurlijk over, zelfverzekerd. Ik geloofde hem, meteen.'
Linse: ‘Ik wist echt niet waar ik mee bezig was. Ik had nog nooit zo'n gesprek gevoerd. Ik had nul contacten in het voetbal. Maar ik zei 't gewoon omdat ik het zo zag: Ruud zou eerst van Den Bosch naar een goede eredivisieclub moeten, dan naar PSV, Ajax of Feyenoord en uiteindelijk naar het buitenland, Real Madrid of zo, Mijatovic.'
Zo kwam het dat Linse in het voorjaar van '97 plots voetbalmakelaar was. Niet bij het bureau van De Vos, maar als kleine zelfstandige, kantoor houdend op een zolderkamer aan de Haagse Nassaulaan. Eerste speler: Ruud van Nistelrooij. ‘Ik wilde Rodger en niemand anders als mijn zaakwaarnemer.'Eerste transfer: Van Nistelrooij van FC Den Bosch naar SC Heerenveen.
Zonder ervaring en zonder netwerk begaf Linse zich op de spelersmarkt. Wat hij wel had: voetbalinzicht, dat zelfverzekerde waarmee hij Van Nistelrooij had geïmponeerd en een kritische blik. Die had hij van zijn vader. De vermaarde sportjournalist John Linse leerde hem achter de schone schijn te kijken. Junior leek in de voetsporen van senior te treden en ging op avontuur in de journalistiek. Zijn flair en overtuigingskracht brachten hem in nauw contact met voetbalgrootheden als Stoitsjkov, Romario en Maradona, skivedette Tomba en boksgigant Tyson. Maar de verhalen die hij uit hun mond optekende, kwamen nooit zo fraai op papier als ze in zijn hoofd zaten. Met het schrijven was het eigenlijk net zo als met het voetballen, Linse kon het goed, maar niet zo geweldig als hij zou willen.
Het frustreerde hem zo erg dat hij de pen neerlegde. Linse liep een tijdje mee bij het voetbalmakelaarskantoor van Rob Jansen, klooide wat voor Nike, Sharp en de tv-zender Sport 7, nam een kijkje bij Nummer 10 en zag ineens hoe het verder moest, met Ruud van Nistelrooij en met zichzelf.
Heerenveen bleek de uitgelezen plek voor bijscholing van de leergierige spits van Den Bosch. De lessen van Foppe de Haan brachten hem met sprongen vooruit en in één seizoen naar de top van de eredivisie, naar PSV. In het Abe Lenstra Stadion wist Van Nistelrooij zich voortdurend door camera's bespied. Elke beweging, met en zonder bal, werd geregistreerd en verwerkt tot verplichte leerstof voor de voetballer zelf. Talloze uren heeft hij zichzelf op video zitten bestuderen.
Zo ontdekte Van Nistelrooij dat zijn vrijlopen niet deugde. Hij was al los van zijn bewaker als de ploeggenoot die hem ging aanspelen de bal nog niet trapklaar had. Van Nistelrooij zag zichzelf te vroeg aanzetten en leerde te wachten, zichzelf schuil te houden achter de rug van zijn tegenstander.
Linse: ‘Bij Heerenveen ging Ruud dieper spelen, hij werd meer spits dan bij Den Bosch. Daar was hij de man achter de spits, een spelbepaler die mij vooral was opgevallen omdat hij zo goed kon voetballen. Dat bloedfanatieke, dat zijn handelsmerk zou worden, kwam bij Heerenveen tevoorschijn.'
Schutter à la Mijatovic werd Van Nistelrooij terug in Brabant, bij PSV. Daar was de oude Engelsman Robson teruggekeerd om het seizoen tussen Advocaat en Gerets te overbruggen. Nieuwkomer Van Nistelrooij was een constante factor in een onevenwichtig elftal. Linse: ‘PSV draaide niet en kwam eigenlijk het hele seizoen niet op gang. Ruud stond in de punt van de aanval en omdat hij elke week weer de goal maakte die Robson zo hard nodig had, bleef hij daar ook staan.'
Van Nistelrooij werd gehard als frontman en trok de buitenlandse aandacht die Linse hem al bij de eerste kennismaking in het vooruitzicht had gesteld. Het werd geen Real Madrid, maar de club die zich in financiële omvang nog een tikkie groter mocht noemen, de grootste ter wereld: Manchester United.
De megadeal, die Linse rijk, Van Nistelrooij schathemelrijk en PSV 67 miljoen gulden rijker zou maken, was nagenoeg rond toen er iets knapte. Eerst de mediale band in de rechter knie van de zo begeerde diepe spits, daarna in hetzelfde gewricht ook een kruisband. Kapot was Van Nistelrooij toen een kijkoperatie uitwees dat schade zijn carrière zou kunen ruineren. Maar wat zei zijn zaakwaarnemer? ‘Ruud, dit is perfect voor je. We hebben nu een jaar de tijd om je zo snel en sterk te maken dat je de wereldtop aan kan.'
Verbijsterende opmerking, maar wel een terechte. Linse: ‘Na een jaar Heerenveen en twee jaar PSV was rust het beste wat Ruud kon gebruiken. Het ging zo snel met hem, te snel misschien wel. Tijdens zijn revalidatie heb ik hem zien uitgroeien tot een superprof. Hij kreeg tijd om na te denken, ging bewuster leven, op zijn voeding letten, rusten, zich laten verzorgen. En na de revalidatie ging hij anders trainen, beter, niet meer tot hij er bij neer viel, maar tot het genoeg was. Optimaal.'
Van Nistelrooij overwon zijn bijna fatale blessure en United keerde bij hem terug. Eind april 2001 werd hij door clubdirecteur Martin Edwards de bestuurskamer van Old Trafford binnengeleid. ‘Mijne heren', onderbrak Edwards een meeting van de board of directors, ‘mag ik u voorstellen, onze nieuwe midvoor, Ruud van Nistelrooij.' Even later schudde hij de hand van Sir Bobby Charlton. ‘Fijn dat je er eindelijk bent jongen", zei een van de grootste voetballers uit de rijke historie van Manchester United. De rillingen liepen Van Nistelrooij over de rug.
In vijf jaar van FC Den Bosch naar Manchester United. Nog eens vijf jaar, 219 wedstrijden en 150 goals verder, is de liefde over. Het contrast tussen het warme welkom door Bobby Charlton en de ijskoude afwijzing door Alex Ferguson kan niet groter.
Twee maanden bleef publiekslieveling Van Nistelrooij, Van the Man voor de fans, Roed, in het gareel lopen. Totdat Ferguson hem voor de laatste competitiewedstrijd niet in het elftal, niet op de reservebank en zelfs niet meer op de tribune wilde zien. In de bespreking voor het treffen met Charlton Athletic werd Van Nistelrooij een regelrecht gevaar voor de teamspirit genoemd. ‘Wegwezen Roed'.
Van Nistelrooij vertrok, vloekend en met slaande deuren.
Wat bezielt Ferguson? Dat hij Van Nistelrooij niet langer absolutely faboulus vindt, wat hij vier jaar lang heeft geroepen, is duidelijk. Maar is dat reden om Uniteds Europese topscorer aller tijden er uit te trappen? Of zou Van Nistelrooij the Boss op zijn pik hebben getrapt toen hij het aan het begin van het seizoen als enige in de spelersgroep opnam voor Roy Keane?
De aanvoerder van The Reds had het met de coach aan de stok gekregen en moest het veld ruimen. Net als eerder Dwight Yourke, David Beckham en Jaap Stam was overkomen. Ferguson duldt geen tegenspraak. Zijn tirannie lijkt uiteindelijk ook Van Nistelrooij te hebben verdreven.
En nu?
Twee jaar terug kon Van Nistelrooij naar Juventus, maar de clubman wilde niet. Vorig jaar meldde AC Milan zich in Manchester en toen begon de spits te twijfelen. Maar Ferguson vertelde hem dat er een nieuw elftal zou worden gebouwd om hém heen. Van Nistelrooij trapte er in, hoewel Linse hem waarschuwde. De manager geloofde niet in de sportieve mogelijkheden van Ferguson om in no time weer een groot United te bouwen.
Maar waar moet Van Nistelrooij nou heen, Italië, Spanje? Linse: ‘Ik kan en wil niet in de toekomst kijken, maar Ruud moet de Champions League winnen, dat is het enige wat ik weet. Een spits van zijn kaliber móet een hele grote prijs winnen. Maar wat heeft Van Nistelrooij nou gewonnen? Individuele prijzen, heel veel, topscorer van Engeland, topscorer van de Champions League, speler van het jaar in Engeland, maar wat telt zijn teamprijzen. Ruud heeft met United één landstitel en één FA Cup gewonnen. Dat is te weinig. Hij is bijna dertig, het moet nú gebeuren.'
Maar is hij niet over the hill, zoals Ferguson wil doen geloven?
‘Nee joh, let nou maar op, het WK. Dat al door zijn hoofd sinds de uitschakeling voor het vorige WK. Topspitsen zijn vaak al heel jong heel goed, maar daardoor ook snel opgebrand. Door de zware fysieke en mentale belasting. Ze zijn ook snel verzadigd omdat ze heel jong zo veel prijzen winnen. Maar Ruud heeft nog geen echte prijs gewonnen, hij is fysiek sterker dan ooit en brandt van ambitie. Let op, let goed op.'
Eerder in Nieuwe Revu:
Van Nistelrooij en de hand van God
door Jaap Visser
Kijk Ruud van Nistelrooij toch eens rennen. Hij rent voor Dirk Kuijt en Arjan Robben, hij maakt ruimte voor Denny Landzaat en hij houdt de wacht op de linker flank zodat Tim de Cler kan opstomen. Van Nistelrooij kaatst met Kuijt, met Robben en met Landzaat. Tegen het einde van de eerste helft is daar ineens een hupje. Van Nistelrooij maakt een vreugdesprongetje. Weer een kaats gelukt. Hij heeft ze geteld en dit was de vijfde. Aangespeeld worden en in één keer doorspelen, of terug. Vijf keer gedaan, vijf keer een medespeler bereikt.
Op de avond voor de krachtmeting met Duitsland in De Kuip had Marco van Basten tegen hem gezegd: ‘Ruud jij wil de bal altijd maar aannemen. Kaats ‘m eens. Direct spel, snelheid maken, één keer raken weet je wel.' Hij begreep wat de bondscoach bedoelde en hij zou het gaan proberen. En kijk, 't werkt. Het kraak- noch smaak-elftal Duitsland wordt weggespeeld door het Nederlands elftal dat zijn beste 45 minuten in een jaar Marco van Basten beleeft.
Vorig jaar, tijdens het EK in Portugal, had Van Nistelrooij de fraaie Van Basten-biografie van Johan Faber zijn nachtkastje liggen. Het mysterie Marco lag opengeslagen bij de passage dat Van Basten als 18-jarige Ajacied in de ban van zijn 35-jarige ploeggenoot Cruijff raakt. Hoe de jonge spits onweerstaanbaar wordt aangetrokken door zijn fameuze mentor, Van Nistelrooij las het over en over. Prachtig vond hij het. ‘Alsof er een gigantische magneet in Cruijff zat.'
Op het EK had Van Nistelrooij iets soorteglijks met assistent-bondscoach Van Hanegem. De twee kregen een zwak voor elkaar en als de legendarische middenvelder sprak, hing de midvoor aan zijn lippen. ‘Schitterende man', vond Van Nistelrooij. ‘En wat een visie.'
Van Hanegem had hem wel een mooie opvolger van Advocaat geleken, maar Van Basten is natuurlijk een opwindende keuze zei Van Nistelrooij een jaar geleden. Zijn jeugdheld als trainer. Hoe vaak had hij als kind niet gefantaseerd over Van Basten-achtig voetbal. Hoge voorzet op Van Nistelrooij, omhaal in de lucht, goal. Van Nistelrooij zet in het strafschopgebied drie man op het verkeerde been, stift, goal. Zo ging dat op zijn jongenskamertje in het Brabantse Geffen waar ook een enorme poster van de grote Marco hing.
Door kwetsuren heeft hij in het eerste jaar van bondscoach Van Basten veel moeten missen, maar aan het begin van een seizoen dan eindigt met het WK is Van Nistelrooij fit en naar zijn gevoel sterker dan ooit. Hij is in zijn element bij Manchester United én bij Oranje. De bondscoach is een verademing. ‘Eén al voetbal en hij is zó duidelijk. Alles wat Van Basten doet, begrijp ik. Wie hij selecteert, wie hij opstelt, hoe we spelen, er is zo veel duidelijkheid. We spelen 4-3-3 en als het niet loopt, schakelen we na een seintje van de kant over op 3-4-3 of 3-5-2, 4-5-1 of wat dan ook. Dat gaat bijna automatisch. Van Basten kiest voor kwaliteit en als twee spelers in zijn ogen min of meer gelijkwaardig zijn, neemt hij niet de man met de meeste routine, maar die met de meeste toekomst. De jongste dus. Hij gaat uit van het heden, maar houdt rekening met de toekomst van Oranje.'
Tegen Duitsland is Van Nistelrooij meer teamspeler dan afmaker, meer zwervende dan diepe spits. De Oranje-aanvallers wisselen geregeld van positie en de Duitsers weten niet waar ze het zoeken moeten. Maar wat een rare actie van Van Nistelrooij in de twaalfde minuut. Slim zet hij een aanval met Robben op, maar als hij net niet bij de voorzet kan, mept hij de bal achter de verbouwereerde keeper Kahn. Met de hand. Gele kaart natuurlijk.
Na drie kwartier weet Van Basten genoeg, hij wisselt vier man onder wie Van Nistelrooij en wijzigt het systeem, 4-3-3 wordt 3-4-3. Tot geluk van de Duitsers die een vernedering tegemoet gingen, maar nu wegkomen met 2-2.
Van Nistelrooij kan er niet mee zitten. En dat hij er in de rust uit moest, vond hij ook geen punt. ‘Het seizoen is nog heel erg lang en wordt loodzwaar.' Hij heeft het naar zin gehad, Van Bastens eerste keus voor de midvoorplaats. Binnen het veld én er buiten. Van Nistelrooij is gek van het Nederlands elftal. Dat komt door vroeger, door het glorieuze EK van 1988 en door de heldenrol die hij zelf op straat speelde. De straat die ineens kon veranderen in Wembley waar het dan bij Engeland - Nederland in de laatste minuut 1-1 stond en de bal op de penaltystip lag. Ruudje mocht hem nemen en wat ging hij er fantastisch in.
Van Nistelrooij is Brabander, en ex-PSV'er, maar als hij zijn opwichting maakt bij het Nederlands elftal staan de jonkies van Ajax bijna te juichen. Van Nistelrooij is geliefd bij de Amsterdamse Oranjekliek. Dat was trouwens al zo onder Advocaat. Vlak voor de aftrap van de beslissende EK-kwalificatiewedstrijd tegen Schotland in de Arena pakte hij het hoofd van Wesley Sneijder beet. Hij sprak de nog onervaren middenvelder moed in, schudde hem nog eens goed door elkaar en even later was het 6-0 voor Nederland. Sneijder maakte de openingsgoal, bereidde er nog drie voor en knuffelde Van Nistelrooij na afloop bijna bewusteloos.
Om de suggestie dat er zich in de kleedkamer van Oranje nogal eens een spijkerharde Ajax - PSV afspeelt, moet Van Nistelrooij onbedaarlijk lachen. Er is harmonie in de kleedkamer waar de routiniers Van der Sar (ex-Ajax) en Cocu (PSV) en de super sociale Van Nistelrooij het voor het zeggen hebben. Met stemverheffing wordt er nog maar zelden gesproken. Dat er geen reden tot twisten is, komt ook door de gemiddelde leeftijd van de spelers en de frisheid van de selectie. In een elftal met AZ als hofleverancier speelt het verleden geen rol stelt Van Nistelrooij. De internationals zijn eenvoudig te jong en te nieuw bij Oranje om een verleden met zich mee te dragen. Er bestaat geen erfelijke belasting.
Onder Van Basten waren de resultaten tot dusver beter dan het vertoonde spel. Maar tegen Duitsland is het andersom en dat verheugt Van Nistelrooij. ‘Want we speelden écht goed in de eerste helft.'
Maar wat was dat nou eigenlijk met die smash, die gele kaart Ruud?
‘Dat was een smash ja, inderdaad.'
Maar Ruud, waar sloeg het op?
‘Weet ik veel, het was een reflex, ineens deed ik het, zomaar.'
Niks voor jou toch, zo'n onhandige gele kaart?
‘Weet je wat het was? Het was de hand van God. Alleen, de scheidsrechter zag het.'
Jaap Visser - 01-06-'06